Ekran kartı piyasasındaki arz sıkıntısının merkezinde, yapay zeka veri merkezlerinin giderek daha fazla tükettiği bellekler bulunuyor. Üreticilerin kaynaklarını bu alana yönlendirmesi, tüketici elektroniğine ayrılan kapasiteyi sınırlıyor. Sonuçları ekran kartlarının ötesine geçiyor: Bellek, dizüstü bilgisayar ve oyun konsolu fiyatları yükselirken, sektörün önde gelen şirketleri talebi karşılamanın yıllar alabileceğini belirtiyor.
Çip fiyatlarındaki bu yükseliş, genel enflasyonun çok üzerinde seyrediyor. JP Morgan'ın raporuna göre DRAM fiyatlarının, 2026 sonunda 2024 seviyesine kıyasla yüzde 400 artmış olması öngörülüyor. NVIDIA'nın en güçlü tüketici ekran kartı GeForce RTX 5090 için aktarılan perakende fiyatı ise Ocak 2025'teki 1.999 dolarlık tavsiye edilen satış fiyatının 4.920 dolar üzerinde. Japonya'da da bazı oyun ekran kartları, ABD'deki karşılıklarından yaklaşık yüzde 41 daha pahalı.
Maliyet baskısı diğer ürün gruplarında da görülüyor. JP Morgan'ın raporu, yazılım ve aksesuarları kapsayan tüketici fiyat endeksinin son iki yılda yaklaşık dörtte bir oranında yükseldiğini belirtiyor. Oyun konsolları ve dizüstü bilgisayarlardaki benzer fiyat artışlarına, PC sevkiyatlarında alışılmadık bir düşüş eşlik ediyor. Yeniden satış pazarında da GameStop gibi şirketler, Sony'nin PlayStation 5 Pro konsolunu tavsiye edilen fiyatın yaklaşık 500 dolar üzerinde sunuyor.
Aynı üretim kapasitesi için rekabet
Bellek sektöründe DDR4'ten DDR5'e geçiş, üretim hatları yenilenirken arzı zaten yavaşlatmıştı. Veri merkezlerinin hızla yaygınlaşması bu baskıyı artırdı. Yapay zeka modellerinin hem eğitilmesinde hem de çalıştırılmasında kullanılan yüksek bant genişlikli bellekler, yani HBM, mevcut arzın çok üzerinde talep görüyor. Bu bellekler, daha hızlı bağlantılar ve daha yüksek bant genişliği sunan özel bir DRAM türü.
HBM üretimi, diğer DRAM ürünleriyle aynı yarı iletken plaka kapasitesini paylaşıyor. Dolayısıyla üreticilerin HBM'ye ağırlık vermesi, diğer bellekler için kullanılabilecek kaynakları daraltıyor. Geleneksel DRAM'den yaklaşık yüzde 30 daha yüksek fiyatla satılan HBM, üreticiler açısından daha yüksek kâr marjı da sağlıyor. HBM4 ve HBM4E nesillerine geçiş sırasında üretim hatlarının yeniden düzenlenmesi ise arzı ayrıca sınırlıyor.
Bir Samsung yöneticisinin eylül ayında paylaştığı değerlendirmeye göre HBM'nin toplam DRAM üretimindeki payı, 2026'daki yüzde 20 düzeyinden 2027'de yaklaşık yüzde 30'a çıkabilir. Bazı tahminler, 2029'da bu payın yüzde 40'a yaklaşacağına işaret ediyor. Yapay zeka veri merkezlerinin 2026'da küresel DRAM arzının yaklaşık yüzde 70'ini tüketmesi öngörüsü de talebin boyutunu gösteriyor.
Kapasite artışı kısa vadede yeterli görünmüyor
Küresel DRAM üretiminin yaklaşık yüzde 90'ı Micron, Samsung ve SK Hynix'in elinde. Üç şirket de büyük kapasite yatırımlarına rağmen uzun süreli sıkıntılar öngörüyor. Micron'un geçen yıl doğrudan tüketiciye satıştan çekilip kaynaklarını yapay zeka üretimine ayırması, sektördeki yön değişiminin örneklerinden biri.
Micron CEO'su Sanjay Mehrotra, arzın 2027 ve 2028'de 2026'ya kıyasla çok daha sıkışık olacağını belirtiyor. SK Hynix Başkanı Chey Tae-won ise yeterli plaka arzını oluşturmanın en az dört ila beş yıl alacağını, üretimin en az 2030'a kadar talebin yüzde 20 gerisinde kalacağını söylüyor.
Gelecek üretimin önemli bölümü de şimdiden satılmış durumda. Micron'un 2027 HBM üretiminin yüzde 75'ini, 2026 seviyelerinden çok daha yüksek fiyatlarla sattığı aktarılıyor. KB Securities'e göre Samsung da 2027 bellek üretiminin yaklaşık yüzde 80'ini sattı; üretimin yaklaşık yüzde 70'i beş yıllık sözleşmelere bağlandı.
Buna karşılık Acer CEO'su Jason Chen, ucuz Çinli alternatiflerin piyasaya girmesiyle fiyatların 2027'de yatay seyredebilmesini olası görüyor. Bazı uzmanlar da 2029'da yeni kapasitenin arz fazlasına ve sert rekabete yol açabileceğini düşünüyor. NVIDIA'nın başındaki Jensen Huang ise belleğin her zaman daha fazla kullanılabileceğini savunarak arz fazlası ihtimaline mesafeli yaklaşıyor.
