Google, büyük yapay zekâ sistemlerini alçak Dünya yörüngesine yerleştirmeyi amaçlayan Project Suncatcher projesinde ilk önemli saha deneyine hazırlanıyor. Şirketin MVP adını verdiği uydu, 1 Ekim'de bir SpaceX Falcon 9 roketiyle fırlatılarak yörüngeye taşınacak. Ancak araç, geleneksel anlamda eksiksiz bir veri merkezi olmayacak. Uyduda, birlikte çalıştıklarında bir veri merkezi sunucusuna eşdeğer işlem gücü sağlayan dört özel tensör işlem birimi, yani TPU bulunacak.
Sistemin enerji ihtiyacı güneş panelleriyle karşılanacak. Paneller, çiplere yalnızca bir kilovat güç sağlayacak; bu değer bir saç kurutma makinesini çalıştırmak için gereken enerjiye denk geliyor. Google, bu kapasitenin donanımın zorlu uzay ortamındaki davranışını incelemek için yeterli olduğunu belirtiyor. Uydu, bir yıl boyunca basit yapay zekâ sorgularına yanıt verecek şekilde kullanılacak. Toplam altı yıl boyunca Dünya'nın çevresinde kalacak araç, görevinin sonunda atmosfere girerken yanacak.
Radyasyon çiplerde veri hatalarına yol açabiliyor
TPU'lar fırlatma öncesinde uzay boşluğunu taklit eden çeşitli testlerden geçirildi. Bu çalışmalar arasında Crocker Nükleer Laboratuvarı'nda yüksek miktarda radyasyona maruz bırakılmaları da yer aldı. Radyasyon, bilgisayar çiplerindeki ikili kodun değişmesine neden olabiliyor. “Bit flip” olarak adlandırılan bu durumda bir değeri sıfıra veya sıfırı bire dönüştüren hatalar ortaya çıkıyor.
Google, bu tür sorunlarla karşılaştığında kişisel bilgisayarlarda uzun süredir kullanılan basit bir yönteme başvurmayı planlıyor: Hatalı çalışan çipler yeniden başlatılacak. Uyduda ayrıca iletken malzeme katmanları üzerinden ısıyı uzaya aktaran özel bir soğutma sistemi bulunuyor. Bununla birlikte sistem yalnızca yaklaşık 15 dakika çalışabiliyor; ardından çiplerin kapatılarak soğuması gerekiyor. Crocker'daki ilk deneylerin sonuçları, donanımın yörüngede denenmesi için yeterli görüldü.
Uzayda büyük veri merkezi kurmak hâlâ uzak bir hedef
Google Araştırma, Teknoloji ve Toplumdan Sorumlu Kıdemli Başkan Yardımcısı James Manyika, önümüzdeki birkaç yıl içinde kullanışlı ve çalışır durumda bir sistem ortaya çıkmasını beklemediklerini söyledi. Carnegie Mellon Üniversitesi elektrik ve bilgisayar mühendisliği profesörü Brandon Lucia da tek bir uydudan dev bir veri merkezi gibi çalışan geniş bir uydu ağına geçişin yıllar ve çok büyük miktarda kaynak gerektireceğini belirtti. Lucia'ya göre ölçek büyüdükçe yeni mühendislik sorunları da ortaya çıkacak.
Bu sorunların başında radyasyon ve kozmik ışınlar geliyor. Uzayda yüksek hızla ilerleyen fiziksel parçacıklar, yarı iletken bağlantılarına zarar verebilir ve onları eritebilir. Fırlatma maliyeti de önemli bir engel oluşturuyor; tek bir Falcon 9 uçuşunun maliyeti yaklaşık 74 milyon dolar seviyesinde.
Soğutmanın daha büyük bir sisteme uyarlanması da kolay görünmüyor. Dört çipin ürettiği sınırlı ısı için geliştirilen mevcut çözümün yalnızca 15 dakika çalışabilmesi, binlerce çip içeren bir kurulumda karşılaşılabilecek güçlüğü gösteriyor. Uzayda standart ısı dağıtma yöntemleri kullanılamıyor. Benzer biçimde dört çipi besleyen güneş paneli düzeni ile gerçek bir veri merkezine enerji sağlayacak dev bir güneş dizisi arasında büyük bir ölçek farkı bulunuyor.
Google, teknik ve ekonomik engellere rağmen deneyi büyütmeyi planlıyor. Şirket gelecek yıl iki benzer uydu daha fırlatmayı, uzun vadede ise yapay zekâ sorgularını daha iyi işlemek için yakın formasyonda uçan 80 uyduluk bir sistem kurmayı hedefliyor. Futbol sahası büyüklüğünde daha büyük bir uydu seçeneği de araştırılıyor. Projeye ayrılan toplam bütçe ise açıklanmadı.
