NASA'nın Mars keşif aracı Perseverance, başka bir gök cisminin yüzeyinde en uzun mesafeyi katetmiş araç oldu. Uzay ajansının açıklamasına göre altı tekerlekli, nükleer enerjiyle çalışan araç, 11 Ekim itibarıyla toplam 45,22 kilometre yol aldı. Böylece yine Mars'ta görev yapan Opportunity'nin 45,16 kilometrelik sürüş rekorunu geride bıraktı.
İki aracın bu mesafelere ulaşma süreleri arasında belirgin bir fark bulunuyor. Perseverance yeni rekorunu beş buçuk yılda elde etti. Opportunity ise kendi toplam sürüş mesafesine yaklaşık 15 yıllık görev süresinde ulaştı. Yeni rekor, kat edilen yolun yanı sıra bu yolculuğun ne kadar sürede tamamlandığıyla da dikkat çekiyor.
Perseverance daha önce yaklaşık 42,16 kilometre yol alarak maraton mesafesini tamamlamıştı. Son kilometrelerle birlikte bu eşiği daha da geride bıraktı. Aracın azami hızı saatte yaklaşık 0,16 kilometre olduğu için toplam mesafeyi değerlendirirken düşük sürüş hızını da hesaba katmak gerekiyor. Üstelik yolculuk, Mars'ın geçişi zor arazilerinde sürüyor.
Rekor yolculuğun hedefi eski kayaçlar
Yaklaşık 1.025 kilogram ağırlığındaki Perseverance, mesafe rekorunu Idubi adlı bölgeye doğru ilerlerken elde etti. Buradaki incelemelerinin hedeflerinden biri Lac de Charmes olarak adlandırılan oluşum. Bölge, Güneş Sistemi'nde şimdiye kadar araştırılmış en eski arazilerden bazılarını barındırıyor.
NASA'nın açıklamasına göre Lac de Charmes'taki kayaçlar ve arazi o kadar eski ki Dünya'daki benzerleri erozyon ve levha tektoniği nedeniyle çoktan ortadan kalktı. Mars'ta ise tektonik levhalar bulunmuyor. Bu nedenle bilim ekibinin burada incelemek istediği jeolojik geçmişin Dünya'da doğrudan karşılığını bulmak mümkün değil.
Ekibin Idubi'deki araştırma hedeflerinden biri de eski hidrotermal sistemlerin izlerini bulmak. Perseverance'ın bölgeye ulaşmak için yaptığı sürüş, dolayısıyla yalnızca kilometre toplamını artıran bir yolculuk değil; aynı zamanda bu eski arazide yürütülecek bilimsel incelemelerin bir parçası.
Yolun yüzde 90'dan fazlasını otonom katetti
Perseverance'ın uzun süre çalışabilmesinde AutoNav adlı otonom navigasyon sisteminin verdiği sürüş kararları da rol oynuyor. Sistem, araç hareket halindeyken çevresindeki araziyi görüntüleyebiliyor ve tehlikeleri gerçek zamanlı olarak belirleyebiliyor. Böylece sürüş sırasında karşılaşılan engeller, yolculuk devam ederken değerlendiriliyor.
Rotanın geçiş noktalarını görev planlayıcıları seçiyor; bu noktalar arasındaki hareketi ise araç otomatik olarak gerçekleştirebiliyor. AutoNav, her arazi değerlendirmesinde 600 bin ölçüm noktasını işliyor. Perseverance bugüne kadar katettiği toplam mesafenin yüzde 90'dan fazlasını bu otonom sürüş yeteneğiyle tamamladı.
Yakın zamanda yapılan yazılım güncellemesi, hareketli parçaların aşınmasını azaltmaya yönelik değişiklikler de içeriyor. Araç artık daha fazla ilerleyip daha az yönlendirme hareketi yapabiliyor. Ayrıca sürüş devam ederken kendi konumunu yörüngeden elde edilen haritalarla karşılaştırarak kontrol edebiliyor.
Görev ekibinin üzerinde çalışmak istediği bir başka konu, güneş ışığının kameralarda oluşturduğu parlama. Bu durum aracın görüşünü zorlaştırıyor. Ekibin hedefi, parlama sorununu aşarak Perseverance'ın gün içinde daha uzun süre çalışabilmesini sağlamak.
Mars'ta keşiflerini sürdüren Curiosity de toplam 38,15 kilometre yol katetti. ABD'nin insanlı Ay araçları arasında ise Apollo 17'nin aracı 35,74 kilometreyle en uzun mesafeye ulaştı. Perseverance'ın 45,22 kilometrelik toplamı, bu araçların sürüş mesafelerini de geride bıraktı.
