Tesla, yeni nesil Roadster gösterisinde otomobili C biçimli bir rampaya çıkarıp zemine dik bölümde durdurdu. Aracın düşük hızla ilerlemesi ve bu konumda beklemesi, baş aşağı asılı kaldığı izlenimini yarattı. Roadster daha sonra rampadan ayrıldı, havada dönerek düz konuma geçti, kısa süre süzüldü ve yere indi.
Şirketin açıklamasına göre bu gösterinin arkasında, farklı çalışma modları bulunan fanlar ile otomobilin altındaki alanı sızdırmaz hâle getiren bir sistem var. Fanlar aracın altındaki havayı çekerek otomobili yüzeye tutunduran emiş etkisini oluşturuyor. Tesla, bu düzenin hızdan bağımsız çalıştığını ve geri çekilebilir arka kanatla birlikte gerekli yere basma kuvvetini sağladığını belirtiyor.
Ancak fanla yere basma kuvveti üretmek, Roadster ile ortaya çıkan bir fikir değil. Hem geçmişteki yarış otomobilleri hem de McMurtry’nin elektrikli spor otomobili Spéirling, aynı temel yaklaşımın farklı uygulamalarını taşıyor. Bu araçların ortak noktası, altlarındaki havayı çekerek yüzeye tutunmalarını sağlayan bir emiş etkisi yaratmaları.
Chaparral 2J, 1970’te fanlarla piste çıktı
Amerikalı yarışçılar Jim Hall ve Hap Sharp, 1970 yılında Can-Am Şampiyonası’na kutuyu andıran gövdesiyle dikkat çeken Chaparral 2J ile katıldı. Prototip otomobilde, değiştirilmiş 7,6 litrelik Chevrolet V8 motor bulunuyordu. Emiş sisteminin kökeni ise Chevrolet bünyesinde yürütülen Suspension Test Vehicle projesine dayanıyordu.
Hall, bu sistemi geliştiren Don Gates’i kendi ekibine davet etti. Chaparral 2J’de kullanılan iki fan, bir askerî tank motorundan uyarlanmıştı. Otomobilin çevresindeki şeffaf polikarbonat levhalardan oluşan etekler, gövdenin altında kapalı bir alan meydana getiriyordu.
Fanlar bu alandaki havayı çektiğinde 1,25 g ile 1,5 g arasında bir emiş etkisi oluşuyordu. Tesla ise Roadster’ın 2 g’ye kadar yere basma kuvveti üretebildiğini söylüyor. İki otomobil farklı dönemlere ait olsa da fanların otomobil altındaki havayı tahliye etmesi, her ikisinin de çalışma prensibinde yer alıyor.
Brabham BT46 tek yarışında kazandı
Fanlı otomobillerin bir başka örneği, Gordon Murray’nin 1978 sezonu için tasarladığı Formula 1 aracı Brabham BT46 oldu. Tasarımcılar, kurallara uyum sağlamak amacıyla fanın esas görevinin soğutma olduğunu savundu. Tasarımda Chaparral 2J’nin yanı sıra fan uygulaması başarılı olmayan Tyrrell 008’den de esinlenildi.
BT46’nın arkasındaki büyük tek fan, bir dizi kavramayla bağlantılıydı. Chaparral’daki gibi etekler, gövde ile pist arasındaki boşlukları kapatıyordu. Böylece fan, otomobilin altından hava çekebiliyordu. Bu araçta hız yükseldikçe emiş etkisi de güçleniyordu. Brabham BT46 yalnızca 1978 İsveç Grand Prix’sinde yarıştı ve kazandı.
Spéirling dururken de yüzeye tutunabiliyor
McMurtry Automotive, Tesla’nın gösterisine Instagram’da Spéirling’in bir platformdan baş aşağı asılı durduğu görüntülerle karşılık verdi. Şirketin 2025’te tanıttığı elektrikli spor otomobil, İngiltere’deki merkezinde dönen bir platforma dışarıdan destek almadan tutunurken gösterilmişti.
Spéirling’in Downforce-on-Demand adlı sistemi, otomobilin altındaki havayı iki fanla çekiyor. Roadster’daki gibi araç dururken de yeterli yere basma kuvveti üretilebiliyor. McMurtry, bu teknolojinin otomobile 3 g’nin üzerinde viraj alma kapasitesi sağladığını belirtiyor.
Spéirling Pure’un nihai üretim sürümü Temmuz 2026’da tanıtıldı. Üretimi 100 adetle sınırlanan otomobilin başlangıç fiyatı 132.300 dolar olarak açıklandı. İlk müşteri teslimatlarının yıl sonundan önce yapılması bekleniyor.
Elon Musk ise Roadster için üretim tarihini 2028 olarak açıkladı. Rezervasyonları açılan otomobilin temel sürümünde 50.000 dolar ödeme gerekiyor. Emiş sistemi ve hızlanma iticilerini içeren Thrust donanımında rezervasyon bedeli 250.000 dolara çıkıyor. Bu tutarlar otomobilin satış fiyatını değil, rezervasyon ödemesini ifade ediyor.
